Download!Download Point responsive WP Theme for FREE!

(Sách) Người khó ưa

Tham khảo: “Thank you for being such a pain – spiritual guidance for dealing with dificult people” của tiến sỹ Mark I.Rosen.

image

Bạn không thể thoát khỏi họ. Khi bạn đang phải vật lộn với một người khó ưa, bạn cần hiểu rằng mình không đơn độc. Nhiều người trước bạn đã từng gặp vấn đề tương tự như bạn. Bạn cần biết rằng mình sẽ phải đương đầu với những người khó ưa trong tương lai. Và không có cách nào để thoát khỏi họ.

Định nghĩa về người khó ưa (difficult people)

Một người khó ưa là người có những từ ngữ hoặc hành động gợi lên những cảm xúc khó chịu và không mong muốn ở trong bạn. Đó là người gây ra cho chúng ta những cảm xúc mà bạn không muốn cảm nhận.

Một điểm quan trọng khi xử lý với người khó ưa, đó là bạn cần chú ý đến những gì đang diễn ra trong bạn, chứ không chỉ chủ ý đến những gì mà người khó ưa đang làm.

Tất cả mọi người đều là “người khó ưa” trong mắt một số người.

Bất kể mức độ bực bội mà chúng ta gây ra cho người khác thì chúng ta cũng không sẵn sàng chấp nhận bị dán nhãn là “người khó ưa”. Khi chúng ta làm điều gì đó gây bực bội cho người khác, chúng ta cũng không xem mình là “người khó ưa”; chúng ta vẫn nhìn nhận hành động của mình là hợp lý, chính đáng. Chúng ta dễ dàng tập trung chú ý vào hành vi của người khác hơn là thừa nhận rằng mình cũng đang có những hành vi “khó ưa”. Điều đó có nghĩa là những người khó ưa không khác gì với chúng ta; sự thật là, họ là chúng ta. Để hiểu vấn đề của chúng ta với người khó ưa, chúng ta cần phải chấp nhận sự thật là: chúng ta là họ.

Những cách thức bạn dùng để xử lý vấn đề với người khó ưa

1. Không làm gì cả

Cách thức đầu tiên chúng ta dùng để xử lý với một người khó ưa là phớt lờ/ bỏ qua những khó khăn, né tránh thảo luận chúng, giả vờ rằng chúng sẽ không xảy ra, che giấu những cảm xúc trong chúng ta.

Rất nhiều người thực hiện cách này hằng ngày. Một số người làm tốt đến nỗi việc né tránh và phủ nhận trở thành phương pháp chủ yếu của họ dùng để xử lý những vấn đề trong mối quan hệ.

Có hai lý do cơ bản lý giải tại sao việc né tránh như một cách thức dùng để xử lý với người khó ưa thường không đạt được hiệu quả. Thứ nhất: vấn đề người khó ưa thường không trở nên tự động tốt đẹp hơn; bằng cách không làm gì cả, chúng ta có xu hướng làm cho vấn đề tồn tại mãi mãi. Thứ hai, chúng ta phải trả giá cho việc không bộc lộ cảm xúc của mình. Những cảm xúc đó không mất đi, chúng vẫn khuấy động trong ta.

Thỉnh thoảng, những cảm xúc không được bộc lộ đó nổi lên bề mặt qua những hành động của bạn. Bạn có thể ăn quá nhiều, đánh bạc, mua sắm những thứ không cần thiết, uống rượu … bởi vì bạn không xử lý với những cảm xúc tiêu cực bạn có với người khó ưa – khiến bạn đau khổ.

Chỉ có một trường hợp mà việc không làm gì cả là hợp lý. Đó là khi cảm xúc của bạn mãnh liệt, và bạn nên khôn ngoan đợi một thời gian trước khi hành động.

2. Tỏ ra tử tế

Có những hoàn cảnh mà tất cả chúng ta cho rằng điều dễ nhất mình làm được là đành cười và chịu đựng vậy. Bất kể sự sai trái mà hành động của người khác gây ra, chúng ta chỉ mỉm cười, chịu đựng và để yên cho người khác tiếp tục hành vi của họ. Về lâu dài, chúng ta sẽ trả giá đắt vì luôn luôn tán thành với những yêu cầu từ người khác. Họ sẽ lợi dụng bạn và cơn giận dữ sẽ chất chứa trong bạn. Khi người khó ưa nhận ra chúng ta luôn luôn nói “vâng”, họ sẽ kỳ vọng và đòi hỏi nhiều hơn nữa. Và khi những nhu cầu của bạn càng không được đáp ứng, bạn sẽ ngày càng tức giận.

3. Rời bỏ

Điều này phụ thuộc vào việc bạn là người có xu hướng là một người rời bỏ hay là một người ở lại. Mỗi người chúng ta có cách thức riêng để xử lý với sự chia tách và mất mát, và phong cách cá nhân có thể được xem là quan trọng hơn tình huống.

Một số người có xu hướng rời bỏ ngay từ đầu khi gặp vấn đề. Họ rời bỏ vì họ lạc quan quá mức. Họ nghĩ rằng mình sẽ tìm được một người khác, cơ hội khác tốt hơn ở đâu đó.

Nếu bạn là người có xu hướng rời bỏ, có lẽ sẽ khôn ngoan hơn nếu bạn không từ bỏ một mối quan hệ khi có những vấn đề rắc rối xuất hiện. Đó là cơ hội vàng đề bạn đương đầu với những nỗi sợ của bạn và chữa lành những cảm xúc. Nó cũng mang lại cho bạn một cơ hội học hỏi, đánh giá cao những gì mình có hơn là luôn luôn ở trạng thái tìm kiếm một thứ khác tốt hơn.

Nhưng trở thành một người ở lại cũng có thể là một vấn đề. Những người ở lại cần học cách chăm sóc bản thân tốt hơn bằng cách từ bỏ những tình huống, những mối quan hệ không thể giữ được. Lo sợ về những điều chưa biết là một lý do tại sao người ở lại muốn ở lại với mối quan hệ này. Trong khi hoàn cảnh hiện tại của họ có thể đi từ tệ đến rất tồi tệ, người ở lại có thể còn sợ hãi hơn về những gì có thể xảy ra nếu họ rời bỏ mối quan hệ. Họ nghĩ rằng tốt hơn là nên duy trì một sự không thoải mái nhưng quen thuộc ở hiện tại hơn là đón nhận một sự không quen thuộc ở tương lai. Một số người ở lại với mối quan hệ tồi tệ vì sự cam kết lâu dài với con người đó hoặc hoàn cảnh đó. Sự chung thủy/ trung thành có thể là một chất keo dính mạnh mẽ trong mối quan hệ. Những người khác thì vì lý do kinh tế; hoặc trong vô thức họ cảm thấy mình xứng đáng bị đối xử tệ bạc.

Rời bỏ hay ở lại, không có sự lựa chọn nào là sai, vì chúng ta học hỏi được từ cả hai. Mỗi lựa chọn có thể giúp chúng ta trở thành một người tốt hơn hoặc mang lại cho bạn những trải nghiệm- sẽ có lợi cho bạn trong tương lai khi bạn gặp hoàn cảnh tương tự.

4. Chống lại

Trả thù thường được xem là một cách thức chủ yếu nhằm loại bỏ những cảm xúc khó chịu, không mong muốn. Ví dụ, nếu có một ai đó lừa dối, phản bội hoặc xúc phạm chúng ta, chúng ta có thể sẽ mắc kẹt trong những cảm xúc tồi tệ mà bạn muốn thoát khỏi những cảm xúc đó. Trả thù có thể được xem là đem lại một cách thức nhằm chuyển hóa những cảm xúc không thể chịu đựng nổi đó của bạn. Phần lớn thì sự trả thù khiến ai đó cảm thấy tốt hơn. Trong tiếng Đức có một từ đặc biệt là “schadenfreude” nghĩa là cảm thấy vui sướng trước nỗi đau của người khác.

Nhưng cảm giác vui sướng đó chỉ mang tính tạm thời và đó là ảo tưởng. Sau một thời gian, nếu chúng ta có ý thức, chúng ta có xu hướng cảm thấy tồi tệ.

Động cơ thứ hai của việc trả thù là bạn muốn gửi một thông điệp đến người khó ưa. Chúng ta hy vọng là người khó ưa sẽ nhận thấy sai lầm của họ và hối hận về những gì họ đã làm với ta. Nhưng tất cả chúng ta đều hiểu điều này hiếm khi xảy ra. Người khó ưa ít khi quan tâm đến nỗi bất hạnh của bạn. Nếu cô ấy làm được như vậy thì có lẽ cô ấy đã không có những hành vi khó ưa ngay từ ban đầu rồi.

5. Làm cho người khó ưa thay đổi

Vấn đề là chúng ta đã đặt hạnh phúc của mình dựa vào hành động của người khác. Điều này đem lại cho họ quyền lực to lớn đối với trạng thái tâm lý của chúng ta. Khi họ tử tế, chúng ta cảm thấy thoải mái. Khi họ khó ưa, chúng ta trở nên điên loạn.

Để xử lý hiệu quả với một người khó ưa, chúng ta cần chấp nhận sự thật là: làm cho người khác thay đổi có thể là một mục tiêu không thực tế.

6. Làm cho một người khó ưa thay đổi: vẫn đáng để thử.

Sự thay đổi của một cá nhân gồm có ba yếu tố: sự nhận thứ, sự sẵn sàng và khả năng thay đổi của họ.

Thứ nhất, một người phải nhận thức được rằng hành động của anh ấy đang tạo ra vấn đề đối với người khác. Ví dụ, nếu anh ta gọi điện thoại cho bạn quá nhiều, khiến bạn nổi giận, nhưng nếu anh ta không nghĩ rằng mình đang làm một việc sai trái và nếu bạn không nói ra thì anh ấy vẫn sẽ tiếp tục hành vi này.

Thứ hai, một người phải có mong muốn thay đổi. Người khó ưa sẽ chỉ thay đổi nếu anh ta mong muốn thay đổi. Vì sự thay đổi đòi hỏi một động lực to lớn; những thói quen cũ không dễ dàng vượt qua. Người khó ưa phải quan tâm đủ đến mối quan hệ này để làm cho anh ta thay đổi, vì mối quan hệ này quan trọng với anh. Hoặc anh ta muốn thay đổi vì những lợi ích của sự thay đổi rõ ràng nhiều hơn so với những hình phạt của việc không thay đổi.

Thứ ba, một người phải có khả năng để thay đổi. Trong một thế giới lý tưởng, mọi người muốn thay đổi đều có thể thay đổi khi họ cần. Nhưng trong thế giới chúng ta đang sống, một số người không thể thay đổi, ngay cả khi họ cố gắng.

Làm thế nào chúng ta có thể khiến người khác thay đổi? Có nhiều cách tiếp cận: bằng quyền lực, sự ảnh hưởng và tình yêu.

Quyền lực là khả năng làm cho một ai đó làm điều gì đó mà cô ấy không muốn làm. Để làm được điều này, bạn chỉ cần đạt được một số nguồn lực của quyền lực. Một nguồn lực , ví dụ , là tiền bạc, hoặc khả năng mang lại phần thưởng. Với một phần thưởng phù hợp, tôi có thể làm cho bạn hành động theo những cách thức làm tôi thỏa mãn. Nếu tôi có một số thứ bạn cần và tôi sẵn sàng trao nó cho bạn nếu bạn đồng ý một số điều kiện của tôi, điều này mang lại cho tôi quyền lực đối với bạn. Một nguồn khác của quyền lực là khả năng trừng phạt. Sự sợ hãi được sử dụng như một phương tiện khiến người khác làm những gì chúng ta muốn.

Một nguồn khác của quyền lực đến từ địa vị của bạn. Một ông sếp, cha mẹ, thầy tu hoặc giáo viên – tự động có quyền yêu cầu ai đó làm điều gì trong một mối quan hệ. Ở bên ngoài mối quan hệ thì quyền lực của họ biến mất.

Một người cũng có quyền lực nếu họ là chuyên gia. Khi bác sỹ bảo bạn cởi áo ra, bạn tuân theo vì bạn muốn những gì ông ấy có – kiến thức y học.

Sức thu hút cũng mang lại quyền lực. Nếu bạn tôn trọng, ngưỡng mộ ai đó, bạn có khả năng làm những gì người đó yêu cầu.

Sự ảnh hưởng

Có nhiều chiến lược ảnh hưởng mà chúng ta có thể dùng trong những tương tác hằng ngày.

– dùng những sự kiện và logic.
– thương lượng, hối lộ.
– đe dọa.
– sự thân thiện, nồng ấm.
– kết hợp với những người khác để tạo ảnh hương lớn hơn đến người mà ta muốn ảnh hưởng.
– Tạo ra cảm giác tội lỗi là một chiến lược ảnh hưởng cổ điển.
– Thỉnh thoảng chúng ta cố ảnh hưởng người khác một cách gián tiếp.

Tình yêu

Tình yêu là cách tiếp cận thứ ba nhằm thay đổi người khác. Đây là cách mạnh mẽ nhất, có tính chất chữa lành nhất và khó dùng nhất.

7. Thay đổi bản thân. Đây là lựa chọn có hiệu lực nhất để xử lý với một người khó ưa. Sự thay đổi bản thân (thay đổi bên trong) không tránh khỏi sẽ dẫn đến thay đổi bên ngoài.

Tại sao con người lại khó ưa?

1. Một số người khó ưa không thực sự khó ưa. Một số người không khó ưa; họ chỉ ở trong một tình huống hoặc một vai trò yêu cầu họ hành xử theo một cách thức nhất định.

2. Một số người là khác biệt với bạn chứ không phải họ khó ưa. Mọi người là khác nhau. Con người khác nhau ở khí chất và những giá trị sống, nhân cách; họ có những tài năng, sở thích và mục tiêu khác nhau. Họ không phải luôn luôn hành xử xấu khi chúng ta nghĩ về họ như vậy; họ chỉ là sống thật với con người họ. Họ nhìn thế giới khác với chúng ta, được nuôi dạy về những giá trị từ gia đình họ, lịch sử cuộc đời họ, nền văn hóa, và tôn giáo của họ. Vì họ khác với chúng ta nên chúng ta xem họ là khó ưa. Chúng ta thất bại trong việc đánh giá về cách thức họ nhìn nhận thế giới khác với chúng ta.

3. Một số người khó ưa bị mắc kẹt trong quá khứ. Thời thơ ấu ảnh hưởng mạnh mẽ đến chúng ta, và kiểu mối quan hệ mà chúng ta có trong quá khứ (thơ ấu) ảnh hương đến tất cả những mối quan hệ tiếp theo trong suốt cuộc đời của chúng ta.

Rất nhiều những lý thuyết tâm lý học lâm sàng bao gồm việc phân tích việc làm thế nào mà những mối quan hệ thời thơ ấu với bố mẹ, anh chị em và người chăm sóc ảnh hưởng đến chúng ta trong hiện tại, một khái niệm được gọi là sự chuyển dịch (transference). Một số ít người may mắn có những mối quan hệ với bố mẹ thời thơ ấu đầy yêu thương, nuôi dưỡng và lành mạnh. Những người đó không có những vấn đề khó khăn chưa được xử lý trong thời thơ ấu; và khi họ gặp gỡ những người mới/lạ thì quá khứ không can thiệp vào mối quan hệ hiện tại, và họ có khả năng nhìn nhận người khác như những gì người đó là.

Nhưng với phần lớn chúng ta, vẫn còn nhiều vấn đề khó khăn chưa được xử lý trong quá khứ, và khi chúng ta tiếp xúc với người khác, ta có xu hướng vô thức xem người đó như một sự phản ánh về một ai đó trong quá khứ của ta hơn là xem người đó như một con người độc đáo.

Một lý do khác khiến một người là khó ưa vì họ bị mắc kẹt trong quá khứ – họ tiếp xúc với bạn như thể bạn là một người khác (có liên quan đến mối quan hệ với ai đó trong quá khứ của họ).

Khi một người trở nên khó ưa thì có 2 điều có thể xuất hiện. Bạn có thể gợi cho họ nhớ về một người khó ưa với họ trong quá khứ, hoặc họ có thể gợi nhắc bạn về một người khó ưa bạn gặp trong quá khứ của bạn.

4. Một số người khó ưa có những tổn thương về cảm xúc/ tình cảm. Một số người khó ưa vì ho bị tổn thương về cảm xúc. Cách thức mà chúng ta đáp ứng lại về mặt cảm xúc với người khó ưa cũng thể hiện những tổn thương về cảm xúc của chính chúng ta, nó tiết lộ những phần bên trong bạn cần được chữa lành.

5. Một số người khó ưa có lòng tự trọng thấp. Một số người khó ưa vì họ không thích bản thân họ và họ dùng nhiều chiến lược khác nhau nhằm tránh cho mình không bị tổn thương một lần nữa.

6. Không ai biết về những vẫn đề mà họ đã trải qua. Hãy xem xét về khả năng một ai đó trở nên khó ưa không chỉ vì họ đang trải qua một ngày tồi tệ mà bởi vì họ đang có một cuộc sống tồi tệ.

7. Niềm tin của người khó ưa. Một số người khó ưa vì họ lưu giữ những niềm tin, quan điểm sống, những giá trị sống cứng nhắc. Những niềm tin, quan điểm sống giúp chúng ta tìm thấy sự chắc chắn trong một thế giới không chắc chắn. Những niềm tin đó mang lại cho chúng ta một cách để diễn dịch về những sự kiện xảy đến bất ngờ. Niềm tin đem đến cho ta một lý do để kiên trì khi đối mặt với những trở ngại, những sự kháng cự và đối nghịch. Chúng đem đến cảm giác cộng đồng giữa những người cùng chia sẻ về niềm tin đó. Đồng thời, niềm tin cũng giới hạn cuộc sống của chúng ta. Chúng ngăn cản khả năng trải nghiệm những sự kiện trong cuộc sống theo cách mới mẻ. Những niềm tin cũng tạo ra sự chia tách giữa những người tin và người không tin vào một điều gì đó.

Khi chúng ta nhận ra rằng, một số người khó ưa bởi vì họ cần lưu giữ những niềm tin cứng nhắc của họ để cảm thấy thoải mái và an toàn.

8. Một số người khó ưa muốn quá nhiều. Một số người khó ưa vì họ đánh giá đồ vật/ vật chất cao hơn con người. Khi ham muốn về một thứ gì đó vượt quá mức cần thiết, nó được gọi là sự tham lam. Tiền bạc và vật chất không chỉ là đối tượng duy nhất của lòng tham. Con người cũng có thể tham lam về quyền lực, địa vị hoặc danh tiếng.

Một số người khó ưa vì họ xem người khác như một phương tiện để đạt được mục đích cá nhân của họ.

9. Một số người khó ưa là người nghiện chất Những người nghiện rượu có xu hướng lo sợ, cáu gắt và mất kiên nhẫn, ngay cả khi họ không uống.

10. Một số người khó ưa là người có bệnh tâm thần

11. Ốm đau và mệt mỏi. Đôi khi con người ta trở nên khó ưa/ khó tính khi họ đang ốm hoặc mệt mỏi.

Bạn cần tránh giả định một người khó ưa là có ác ý chừng nào bạn có những bằng chứng không thể bác bỏ được. Khi bạn gặp một người khó ưa, luôn luôn giả định, ít nhất là lúc ban đầu, rằng người đó đang cố gắng làm tốt nhất những gì anh ấy có thể; và còn có một lý do chuộc lỗi cho hành vi xấu của anh ấy. Nếu chúng ta có thể thay đổi cách thức mình nhìn về một người xấu tính, thì chúng ta có thể thay đổi cách thức mình cảm nhận về họ. Nhưng việc đặt câu hỏi “tại sao“ thường không xuất hiện dễ dàng ở những người có xu hướng nhanh chóng đưa ra kết luận. Nếu bạn là người thích nhanh chóng xác định mọi việc, đặt câu hỏi “tại sao” sẽ làm bạn cảm thấy không thoải mái, bởi vì quá trình hỏi này sẽ không đưa đến những câu trả lời nhất định. Nó sẽ dẫn đến nhiều khả năng thay thế. Nó cho phép bạn xem xét nhiều lời giải thích. Nó ngăn không cho bạn buộc tội người khác chừng nào mà bạn hiểu về toàn bộ câu chuyện.

Nếu chúng ta nhìn lại những giải thích khác nhau về hành vi của người khó ưa, chúng ta thấy những điểm chung, đó là gần như tất cả hành vi của họ là kết quả của sự đau khổ, sự ngu dốt/ sự không biết. Con người làm những việc họ đang làm cho người khác bởi vì họ bị tổn thương, họ muốn, hoặc họ không biết (việc mình làm là xấu).

Chúng ta có thể kết tội những hành động của họ. Nhưng chúng ta không thể, với sự chắc chắn tuyệt đối, rằng bản thân mình sẽ không hành động tương tự nếu chúng ta từng trải qua những khó khăn, đau khổ, tai họa giống như họ.

Cuối cùng, một vài nỗ lực chân thành để hiểu lý do tại sao họ lại khó ưa sẽ khiến bạn cảm thông cho những đau khổ hoặc sự ngu dốt – là nguồn gốc của tất cả những hành động xấu.

Bài tập: Hãy chọn một người khó ưa bạn gặp trong cuộc sống. Bây giờ lập một danh sách tất cả những lý do bạn có thể nghĩ ra nhằm giải thích cho hành vi của người đó. Người khó ưa dạy chúng ta về những hành động của bạn ảnh hưởng đến người khác như thế nào. Người khó ưa dạy chúng ta rằng mọi chuyện sẽ như thế nào khi bạn nhận được một hành động không suy nghĩ, không quan tâm, không nhạy cảm. Người khó ưa cho chúng ta thấy sự khó chịu khi bị đối xử tệ. Người khó ưa cũng làm cho chúng ta trải nghiệm về nỗi đau tương tự mà chúng ta đã từng gây ra cho người khác. Lần tới khi có ai đó đối xử tệ với bạn, hãy tự hỏi bản thân mình là bạn đã từng làm điều gì tương tự với ai đó trong quá khứ chưa, và nếu có, hãy giải quyết nó với tất cả sự chân thành rằng mình sẽ không lặp lại hành động đó.

Có lẽ bạn gặp người khó ưa trong cuộc đời này không phải vì trước đây bạn đã từng gây tổn thương cho người khác, nhưng chúng ta sẽ không làm tổn thương ai đó trong tương lai. Nói cách khác, một người khó ưa có thể được xem là một sự phòng ngừa, một ai đó gây ra điều kinh khủng với mình sẽ thúc đẩy mình không bao giờ làm điều đó với người khác. Người khó ưa dạy chúng ta về những gì không nên làm. Điều không may là không phải ai cũng học được những điều tích cực từ những trải nghiệm tiêu cực.

Một số người gây đau khổ cho người khác một cách thiếu suy nghĩ, như là một cách vô thức nhằm làm tổn thương ngừi đã từng làm tổn thương họ. Những người đó không có khả năng kết nối giữa nỗi đau mà họ trải nghiệm và nỗi đau mà họ gây ra cho người vô tội.

Người khó ưa như là tấm gương phản chiếu

Tất cả chúng ta đều có những phần bên trong mình mà chúng ta không quan tâm. Vì chúng ta thấy sự không hoàn hảo của mình không lôi cuốn, và bởi vì phần lớn chúng ta thậm chí không thích thừa nhận mình có chúng, chúng ta đè nén chúng. Chúng ta đẩy chúng ra và chỉ chú ý tới những phẩm chất tốt đẹp của mình. Nhưng chúng ta càng đẩy một thứ gì đó ra khỏi nhận thức của mình thì chúng sẽ càng xuất hiện. Nhà tâm lý học Harold Bloomfield chỉ ra rằng, những gì chúng ta kháng cự sẽ kéo dài. Nếu chúng ta né tránh nhìn vào bên trong mình, chúng ta sẽ có khuynh hướng nhìn thấy những tính cách mình né tránh đó ở người khác.

Nếu bạn là người muốn mở rộng sự tự nhận thức bản thân thì người khó ưa có thể mang lại cho bạn nguồn thông tin có giá trị. Mỗi lần bạn gặp ai đó với những nét tính cách bạn không thích, bạn đã nhận được những manh mối về những phần bên trong bạn mà bạn đã phớt lờ và nó đòi hỏi sự chú ý của bạn. Người khó ưa như những tấm gương phản chiếu những khía cạnh của chúng ta mà chúng ta đang che dấu. Bằng cách thừa nhận sự không hoàn hảo của mình và mang nó trở về nhận thức, chúng ta có khả năng sử dụng chúng một cách tích cực trong cuộc sống của mình.

Bình Luận

comments