Download!Download Point responsive WP Theme for FREE!

CÓ LẼ BẠN KHÔNG BIẾT TÌNH YÊU LÀ GÌ

image

Hai chúng tôi ngồi trong yên lặng. Bạn tôi đăm đăm nhìn vào ly nước trống không của cô, lâu lâu dùng ống hút khuấy đá vòng vòng. Cô thốt lên “Ôi,”. Tôi ngồi chờ cô ấy nói một điều gì đó.

Từ một buổi tối tám chuyện vui vẻ bằng cách nào đó trở thành một buổi thảo luận dài hơi, sâu sắc về tình yêu, tình yêu gồm những gì, và tình yêu thực sự hiếm hoi thế nào.

Cuối cùng, tôi lên tiếng “Ôi, cái gì cơ?”

“Mình chỉ đang nghĩ là mình chưa bao giờ trải nghiệm được điều đó.”

“Thôi nào, có thể vì cậu chưa gặp được đối tượng phù hợp,” tôi nói – một câu sáo rỗng mà mọi đứa bạn đều nói trong tình huống này.

“Không phải,” cô quả quyết. “Ý mình là mình chưa từng trải nghiệm điều đó với bất kì ai. Bố mẹ mình, gia đình mình, thậm chí phần lớn bạn bè của mình.” Cô ấy ngước nhìn tôi, với đôi mắt ướt đẫm vô hồn. “Có lẽ mình không biết tình yêu là gì.”

Khi bạn là một đứa nhóc mới lớn, dáng vẻ cool được trao đổi như một loại tiền tệ. Bạn cố gắng tích lũy càng nhiều vẻ cool càng tốt và đem ra thương lượng để chia sẻ sự cool đó với đứa khác để làm cho nhau càng cool hơn nữa.

Và nếu lúc nào đó bạn gặp một đứa nhóc khác ít cool hơn bạn, bạn bảo thằng mọt sách đó hãy biến cho khuất mắt và thôi làm một kẻ thua cuộc đi và ngừng ngay cái việc kéo độ cool của bạn xuống vì những đứa cool khác có thể nhìn thấy bạn như nói chuyện với thằng nhóc kia.

Cán cân về độ cool của bạn sẽ quyết định tiêu chí của bạn cho một mối quan hệ. Nếu bạn chơi thể thao dở mà thể thao thì rất ngầu, vậy thì bạn sẽ đòi hỏi ít hơn ở một tình bạn. Nếu bạn chơi guitar tuyệt cú mèo và chơi guitar có vẻ rất “chất”, thì cổ phiếu cool của bạn sẽ tăng đáng kể và mọi người sẽ lại thích bạn. Theo cách này, trường trung học là một cuộc chạy đua vũ trang không có hồi kết để củng cố độ cool hết mức có thể.

Hầu hết những trò đấu trí ngu ngốc và vớ vẩn mà bọn teen chơi là hệ quả của trường phái “phải trông thật cool” này. Chúng nó làm tình với ai đó và huênh hoang về những thứ bậy bạ mà chúng không làm và cho rằng chúng thích người mà chúng thực ra ghét và nghĩ chúng ghét người mà mình thực sự thích, bởi vì điều đó làm chúng trông cool hơn và có được nhiều người theo dõi hơn trên Snapchat và được cô nàng nào đó “thổi kèn” trong đêm dạ hội kết thúc năm học.

Những mối quan hệ có điều kiện giống như những tấm gương và làn khói mà khi ở trong đó bạn không bao giờ thực sự hiểu được người khác là ai.
Những mối quan hệ có điều kiện giống như những tấm gương và làn khói mà khi ở trong đó bạn không bao giờ thực sự hiểu được người khác là ai.

 

Những tình bạn thời phổ thông đó về bản chất là có điều kiện. Đó là mối quan hệ của “Mình sẽ-làm-điều này-cho cậu-nếu-cậu-làm-điều kia-cho mình.” Đó là những tình bạn mà cái đứa là bạn thân nhất của bạn năm nào chỉ vì cả hai đều mê cùng một anh DJ lại là kẻ thù tồi tệ nhất của bạn một năm sau đó vì nó lôi bạn ra làm trò cười trong lớp sinh học. Những mối quan hệ này hay thay đổi. Và hời hợt. Và rất kịch. Và đó gần như là toàn bộ lý do tại sao chẳng có ai nhớ đến thời phổ thông hoặc muốn quay trở lại.

Được rồi. Việc giao dịch trong “trường phái cool” là một phần của sự trưởng thành và tìm thấy con người thật của mình. Bạn phải tham gia vào mọi trò nhảm nhí để học cách nâng bản thân lên cao hơn nó.

Vì tới một lúc nào đó, bạn từ bỏ được lối tiếp cận ăn miếng trả miếng này với cuộc sống. Bạn bắt đầu yêu thích người khác vì con người của họ, chứ không phải vì họ đá bóng giỏi hay cũng dùng nhãn hiệu giấy vệ sinh giống như bạn.

Nhưng không phải tất cả mọi người đều từ bỏ được những mối quan hệ có điều kiện đó. Nhiều người, vì lý do nào đó, bị mắc kẹt trong “trường phái ngầu cool” và tiếp tục chơi trò đó vào tuổi trưởng thành. Mánh khoé trở nên tinh vi hơn nhưng bản chất vẫn là trò chơi đó. Họ không bao giờ từ bỏ niềm tin cho rằng tình yêu và sự chấp nhận tuỳ thuộc vào một số lợi ích mà họ mang lại cho người khác, một số điều kiện mà họ phải đáp ứng.

Vấn đề của những mối quan hệ có điều kiện là chúng vốn đã ưu tiên một thứ gì đó khác trên cả mối quan hệ. Cho nên tôi không thực lòng quan tâm đến bạn, mà đúng hơn là quan tâm khả năng tiếp cận những nhân vật then chốt trong ngành công nghiệp âm nhạc của bạn. Hay bạn không thực sự quan tâm tới tôi, mà chỉ đang quan tâm đến khuôn mặt điển trai và những câu nói đùa dí dỏm của tôi (Tôi biết, tôi biết — không sao.)

Những mối quan hệ có điều kiện đó có thể trở nên rất phức tạp trên mức độ cảm xúc. Vì không phải ngẫu nhiên mà chúng ta quyết định chạy theo “trường phái cool”. Chúng ta cố trở nên cool vì chúng ta kinh tởm bản thân mình và khao khát cảm nhận về bản thân mình theo cách khác.

 

Những mối quan hệ có điều kiện thường khiến bạn cảm nhận một đằng và thể hiện một nẻo trước một người.
Những mối quan hệ có điều kiện thường khiến bạn cảm nhận một đằng và thể hiện một nẻo trước một người.

 

Vì lẽ đó, tôi không quan tâm đến con người thật của bạn, mà đúng hơn là tôi đang lợi dụng bạn để làm tôi cảm thấy hài lòng về bản thân tôi. Có thể tôi lúc nào cũng cố gắng cứu bạn hoặc sửa chữa những rắc rối của bạn hoặc chu cấp cho bạn hoặc gây ấn tượng cho bạn ở một mức độ nào đó. Có lẽ tôi đang lợi dụng bạn để được chịch hoặc kiếm chác hoặc gây ấn tượng với đám bạn của tôi. Có lẽ bạn đang lợi dụng tôi để được chịch, và điều đó làm tôi cảm thấy vui vì ít nhất có một lần trong đời tôi cảm thấy được ai đó thèm muốn và nhìn ngắm.

Bạn muốn phác hoạ bao nhiêu tuỳ thích, nhưng suy cho cùng thì, nó đều giống nhau. Đó là những mối quan hệ được xây dựng trên những điều kiện. Chúng được xây dựng trên: “Tôi chỉ yêu cô nếu cô làm tôi cảm thấy hài lòng về bản thân; cô chỉ yêu tôi nếu tôi làm cô cảm thấy tốt về bản thân cô.”

Những mối quan hệ có điều kiện vốn ích kỷ. Khi tôi quan tâm đến túi tiền của bạn nhiều hơn con người bạn, thì tôi đang có mối quan hệ với tiền. Nếu bạn quan tâm đến những thành công trong sự nghiệp của người yêu của bạn nhiều hơn là bản thân cô ấy thì khi đó bạn không thực sự có mối quan hệ với cô ấy, mà chỉ là với sự nghiệp của cổ. Nếu mẹ bạn chỉ quan tâm đến bạn và chịu đựng thói quen rượu chè chút ít của bạn chỉ bởi vì điều đó làm cho bà ấy cảm thấy tốt hơn về bản thân trong vai trò của một người mẹ, thì bà ấy thực sự không có một mối quan hệ mẹ-con với bạn, mà bà ấy chỉ đang có mối quan hệ với cảm giác tuyệt vời về bản thân bà như một người mẹ.

Khi những mối quan hệ của chúng ta có điều kiện thì thực sự chúng ta chẳng hề có mối quan hệ nào cả.

Chúng ta gắn bản thân mình vào những đối tượng và ý tưởng bên ngoài và sau đó cố gắng sống với chúng một cách gián tiếp thông qua những người mà ta gắn bó. Những mối quan hệ có điều kiện đó khiến ta ngày càng cô đơn vì chẳng có mối quan hệ đích thực nào đang tồn tại.

Những mối quan hệ có điều kiện cũng làm chúng ta chấp nhận bị người khác bạc đãi. Sau tất cả, nếu tôi đang hẹn hò với một cô nàng chỉ vì cô ta có thân hình bốc lửa gây tượng với đám bạn của tôi thì khi đó tôi có thể cho phép cô ta đối xử với tôi như cục *ứt vì, sau tất cả, tôi không dành thời gian với cô ấy bởi cách cô ấy đối xử với tôi, mà tôi đi với cô ấy để gây ấn tượng với người khác.

Những mối quan hệ có điều kiện không tồn tại lâu dài bởi chúng dựa trên những điều kiện không bao giờ bền lâu. Và một khi những điều kiện mất đi, thì như một tấm thảm bị kéo tuột dưới chân bạn, cả hai người sẽ té ngã và bị thương và không bao giờ dự đoán trước được điều đó.

Người ta thường chỉ nhìn ra được bản chất phù du này của những mối quan hệ có điều kiện khi có đủ thời gian chiêm nghiệm. Những đứa nhóc mới lớn thì còn đang bận khám phá bản thân, thế nên chúng liên tục bị ám ảnh với việc so sánh mình với bạn bè. Nhưng càng lớn, đa số mọi người nhận ra chỉ có vài người gắn bó với họ trong cuộc đời này. Và có lẽ có một lý do cho điều đó.

Khi đa số mọi người trưởng thành lên thì hầu hết sẽ đặt sự ưu tiên cho những mối quan hệ vô điều kiện — mối quan hệ mà ở đó mỗi người được chấp nhận vô điều kiện dù họ là bất kì ai, không hề có thêm kì vọng, mong đợi nào nữa. Đây được gọi là “trưởng thành” và nó là vùng đất đầy bí ẩn mà ít người (bất kể tuổi tác) nhìn thấy, càng ít người sống ở đó.

Mẹo để “trưởng thành” là đặt ưu tiên cho các mối quan hệ vô điều kiện, học cách chấp nhận một người mặc cho những khuyết điểm, lỗi lầm, những ý tưởng tồi của họ, và đánh giá một người bạn hoặc người yêu chủ yếu dựa trên cách họ đối xử với bạn, chứ không dựa vào việc bạn kiếm chác được gì từ họ, xem họ như mục đích cuối cùng chứ không phải như phương tiện để đạt được một số mục đích khác.

Những mối quan hệ vô điều kiện là thứ mà cả hai người tôn trọng và hỗ trợ nhau mà không có bất kì mong đợi được đền đáp lại điều gì. Nói cách khác, mỗi người trong mối quan hệ chủ yếu coi trọng bản thân mối quan hệ đó – sự thấu cảm và hỗ trợ cho nhau— chứ không phải coi trọng công việc, địa vị, ngoại hình, sự thành công hay những thứ khác.

Những mối quan hệ vô điều kiện là mối quan hệ duy nhất đích thực. Chúng không bị rạn nứt bởi những thăng trầm trong cuộc sống. Chúng không bị biến đổi bởi những lợi ích và thất bại bên ngoài. Nếu bạn và tôi có một tình bạn vô điều kiện, thì chuyện tôi bị thất nghiệp hay ra nước ngoài sống không thành vấn đề, hoặc bạn phẫu thuật chuyển giới và bắt đầu chơi đàn banjo; bạn và tôi vẫn sẽ tiếp tục tôn trọng và hỗ trợ lẫn nhau. Mối quan hệ không dựa trên trường phái ngầu, ở đó tôi sẽ bỏ bạn khi bạn bắt đầu gây ảnh hưởng đến việc tôi gây ấn tượng với người khác. Tôi chắc chắn sẽ không khó chịu nếu bạn chọn làm điều gì đó mà tôi không lựa chọn trong cuộc đời bạn

Người có những mối quan hệ có điều kiện chưa bao giờ học được cách xem những người xung quanh họ là một điều gì đó khác ngoài những lợi ích mà họ mang lại. Có lẽ vì họ lớn lên trong một môi trường mà họ chỉ được đánh giá cao vì những lợi ích họ mang lại cho người khác.

Trong trường hợp này, các bậc cha mẹ thường là thủ phạm. Nhưng đa phần các bậc cha mẹ không cố ý áp điều kiện lên con cái (trên thực tế, có khả năng là họ chưa bao giờ được yêu thương vô điều kiện bởi cha mẹ họ, cho nên họ chỉ lặp lại tất cả những gì họ biết về cách “làm cha mẹ”). Nhưng mọi kĩ năng về các mối quan hệ trong cuộc đời đều bắt nguồn từ trong gia đình.

Nếu bố chỉ chấp nhận bạn khi bạn ngoan ngoãn nghe lời ông ấy, nếu mẹ chỉ yêu bạn khi bạn đạt điểm 9, điểm 10, nếu anh trai chỉ tử tế với bạn khi không có ai ở bên cạnh, thì tất cả những việc đó đều huấn luyện cho bạn trong tiềm thức xem bản thân mình như công cụ mang lại lợi ích cho người khác. Bạn sẽ xây dựng các mối quan hệ trong tương lai của bạn bằng cách ép bản thân phù hợp theo những nhu cầu của người ta. Chứ không phải nhu cầu của bạn. Bạn cũng sẽ xây dựng các mối quan hệ của bạn bằng cách điều khiển người khác cho phù hợp với nhu cầu của bạn hơn là tự mình thoả mãn những nhu cầu đó. Đây là nền tảng cho một mối quan hệ độc hại.

Những điều kiện vừa lợi vừa hại. Bạn không làm bạn với người lợi dụng bạn để cảm thấy tốt hơn về bản thân họ, trừ khi chính bạn cũng đang nhận được một số lợi lạc từ tình bạn này. Dù các cô gái hay chia sẻ những câu sến sẩm của Marilyn Monroe trên Facebook có nghĩ gì chăng nữa, bạn cũng sẽ không vô tình hẹn hò với anh chàng chỉ quan tâm đến ngực của bạn, bởi vì bạn yêu bản thân vô điều kiện. Không, bạn hoàn toàn tin vào những điều kiện của người đó bởi vì bạn cũng đang lợi dụng họ để thoả mãn những điều kiện của bạn.

image

Phần lớn mọi người bước vào những mối quan hệ có điều kiện một cách vô thức – tức là, họ bước vào mối quan hệ mà không ý thức được về con người thật của người kia, hoặc tại sao họ lại thích bạn, hoặc họ có những hành động gì cho bạn biết điều đó. Bạn chỉ nhìn thấy những hình xăm ngọt ngào của họ và ganh tỵ với chiếc xe đạp thể thao của họ và muốn gần gũi với họ.

Người ta bước vào những mối quan hệ có điều kiện bởi lý do đơn giản là chúng làm họ cảm thấy tuyệt vời, nhưng họ chưa bao giờ dừng lại hỏi tại sao cảm thấy tuyệt vời. Sau tất cả thì cocaine khiến bạn có cảm giác khá hài lòng, nhưng bạn đâu có chạy đến mua cả lốc ngay khi bạn nhìn thấy nó, đúng không?

(Đừng trả lời nó.)

Hãy tạo ra những giá thiết với các mối quan hệ của bạn. Hãy hỏi bản thân:

  • “Nếu tôi mất việc thì cha tôi vẫn tôn trọng tôi chứ?”
  • “Nếu tôi không gửi tiền cho mẹ thì bà ấy có còn yêu thương và chấp nhận tôi?”
  • “Nếu tôi nói với vợ rằng tôi muốn bắt đầu sự nghiệp của một nhiếp ảnh gia thì nó có phá hỏng cuộc hôn nhân của chúng tôi?”
  • “Nếu tôi dừng quan hệ tình dục với anh chàng này thì liệu anh ta có còn muốn gặp tôi?”
  • “Nếu tôi nói với Jake rằng tôi rất không đồng ý với quyết định của anh ấy, thì anh ấy sẽ đếch nói chuyện với tôi nữa?”

Nhưng bạn cũng cần quay lại và tự hỏi bản thân những câu đó:

  • “Nếu tôi chuyển đến sống ở Kentucky, thì tôi vẫn sẽ giữ liên lạc với Paul chứ?”
  • “Nếu John không lấy được vé xem ca nhạc miễn phí cho tôi thì tôi có còn muốn đi chơi với cậu ấy?”
  • “Nếu cha tôi ngừng đóng học phí cho tôi thì tôi vẫn sẽ về quê thăm ông ấy chứ?”

Có hàng triệu câu hỏi giả định và bạn nên tự hỏi bản thân từng câu một. Thường xuyên.

Nếu có bất kì câu trả lời nào khác ngoài câu, “Sẽ không có gì thay đổi,” thì khi đó bạn đang có trong tay một mối quan hệ có điều kiện — bạn không có một mối quan hệ yêu thương đích thực như bạn nghĩ.

Tôi biết là thừa nhận điều đó gây tổn thương cho bạn.

Khoan đợi đã, còn nữa!

Nếu bạn muốn loại bỏ hoặc sửa chữa những mối quan hệ có điều kiện trong cuộc sống của bạn và có những mối quan hệ vô điều kiện bền chặt, bạn sẽ phải làm mất lòng một số người. Ý tôi là bạn phải dừng chấp nhận những điều kiện của người ta. Và bạn phải từ bỏ cả những điều kiện của bạn.

Nó bao gồm việc nói “không” với một ai đó gần gũi với bạn trong những tình huống mà họ ít muốn nghe nhất. Nó sẽ tạo nên bi kịch. Trong nhiều trường hợp thì đó là một trận mưa bi kịch. Sau tất cả, việc mà bạn đang làm là bạn không cho phép họ tiếp tục lợi dụng một thứ gì đó ở bạn để giúp họ cảm thấy tốt đẹp về bản thân. Họ sẽ phẫn nộ và họ sẽ đổ lỗi cho bạn. Họ sẽ nói rất nhiều thứ khó nghe về bạn.

Nhưng bạn đừng nhụt chí. Kiểu phản ứng này là một bằng chứng nữa cho thấy những điều kiện có trong mối quan hệ. Một tình yêu đích thực chân thành thì luôn sẵn sàng chấp nhận và tôn trọng một điều gì đó mà họ không muốn nghe. Còn tình yêu có điều kiện thì sẽ chống lại.

Nhưng vở kịch này là cần thiết. Bởi vì một trong hai điều sau sẽ xuất hiện. Người kia không thể từ bỏ những điều kiện của họ và do đó họ sẽ biến khỏi cuộc đời bạn (trong nhiều trường hợp thì đây là điều tốt). Hoặc, người đó buộc phải chấp nhận bạn một cách vô điều kiện, yêu thương bạn mặc cho những điều bất tiện mà bạn mang đến cho bản thân họ hoặc lòng tự tôn của họ.

Tất nhiên, điều này vô cùng khó. Nhưng bản thân các mối quan hệ phức tạp vì chính bản thân con người cũng phức tạp. Nếu cuộc sống chỉ có vui chơi và dâm dục, thì ta chẳng làm được gì tốt đẹp cả. Và chẳng có ai trưởng thành lên.

 

Tác giả: Mark Manson

Dịch: Rubi

Bình Luận

comments