Download!Download Point responsive WP Theme for FREE!

Chức năng xã hội của những kẻ sát nhân hàng loạt

Trích từ sách Why We Love Serial Killers: The Curious Appeal of the World’s Most Savage Murderers

Tác giả: Scott Bonn

image

Tôi xin trình bày một lý lẽ rằng những kẻ sát nhân hàng loạt trong thực tế đang phục vụ một mục đích trong xã hội. Tôi nhận ra điều này dường như bề ngoài khó tin nổi, nhưng theo chức năng luận xã hội mà tôi đề cập trong cuốn sách này thì tất cả mọi người trong xã hội đều có một vai trò và một mục đích. Từ quan điểm chức năng luận thì mọi kiểu hành vi, dù tốt hay xấu, đều được mong đợi. Điều đó bao gồm cả tội sát nhân hàng loạt. Emile Durkheim tin rằng tội ác và sự lầm đường lạc lối là không thể tránh khỏi trong bất kì xã hội nào, và trong chừng mực nào đó thì chúng thực sự cần thiết. Ông cho rằng một số tội ác là cần thiết vì nó thúc đẩy việc phân rõ những ranh giới đạo đức định nghĩa về một xã hội và thiết lập trật tự xã hội của nó. Theo Durkheim, những mối liên kết làm một xã hội đoàn kết được tăng cường khi những ranh giới đạo đức được làm rõ và được củng cố.

Từ một quan điểm chức năng luận, việc xây dựng nên nhân dạng kẻ sát nhân hàng loạt là mang tính biểu tượng và nó giúp làm sáng tỏ ranh giới đạo đức phân chia cái tốt và cái xấu trong xã hội. Nó định nghĩa những hành động của kẻ sát nhân hàng loạt là độc ác và phi lý. Bằng việc chấp nhận sự định hình những kẻ sát nhân hàng loạt như ác quỷ, công chúng được đem lại sự rõ ràng về mặt đạo đức. Sự rõ ràng về mặt đạo đức đó có thể vừa mang tính trấn an và làm khuây khoả. Bằng việc định hình những kẻ sát nhân hàng loạt như ác quỷ, công chúng có một lời giải thích cho những hành động tội ác và nó cũng có một lý do để cảm thấy tốt hơn về bản thân nó. Tại sao? Nhân dạng kẻ sát nhân hàng loạt đem lại cho công chúng một điểm tham chiếu để đánh giá tính có thể chấp nhận được của hành vi của nó. Những hành động của kẻ sát nhân hàng loạt rõ ràng đặt ra tiêu chuẩn cho hành vi có thể chấp nhận được là rất thấp, do đó nó dễ dàng cho công chúng đánh giá thấp những thất bại về đạo đức của họ khi so sánh với những kẻ sát nhân. Ví dụ, một người có thể nghĩ “Tôi có thể không phải là một vị thánh nhưng ít ra thì tôi không giết người hay ăn thịt người.” Ngoài việc mang lại sự rõ ràng về đạo đức, việc định hình những kẻ sát nhân hàng loạt như ác quỷ cũng mang tính chức năng vì nó đem lại cho công chúng một điểm tham chiếu và một cách để đánh giá hành vi tiêu cực của nó. Nó cho rằng mặc cho tất cả những lỗi lầm của chúng ta, thì so với những kẻ sát nhân hàng loạt, phần còn lại trong chúng ta cũng không quá tệ.

Những kẻ sát nhân hàng loạt làm những chuyện khủng khiếp với những người vô tội. Ví dụ, Ted Bundy và Ed Kemper hãm hiếp, tra tấn và giết các nạn nhân, và có những trò bệnh hoạn, quan hệ với xác chết và chặt xác. Tôi cho rằng những hành động đó thiết lập nên các giới hạn bên ngoài của tình trạng đồi bại của loài người. Còn có thứ gì tệ hơn mà một người có thể làm với người khác hơn những gì mà Bundy, Kemper và những tên cùng loại làm với các nạn nhân của chúng?

Khi những tội ác của những kẻ sát nhân hàng loạt được giới truyền thông thông báo thì chúng thường được định hình như những hành động độc ác của những con quái vật hay ma cà rồng. Những kẻ sát nhân hàng loạt hầu như luôn luôn được mô tả như một con quỷ dữ để phân biệt chúng với những người tử tế. Từ một quan điểm chức năng luận, giới truyền thông cho rằng nếu bạn muốn biết quỷ dữ là gì và chúng làm gì thì bạn không cần tìm đâu xa ngoài Ted Bundy và những kẻ sát nhân hàng loạt khác.

Kẻ sát nhân hàng loạt là một người trong chúng ta.

Trong cấu trúc xã hội của những kẻ sát nhân hàng loạt, các nhà thi hành pháp luật và giới truyền thông so sánh những hành động của tội phạm với người bình thường trong xã hội. Vì cái gọi là người “bình thường” là điểm tham chiếu trong quá trình cấu trúc xã hội, nhân dạng kẻ sát nhân hàng loạt có thể được xem như một sự phản ánh của công chúng. Nhân dạng kẻ sát nhân hàng loạt như một tấm gương cho phép xã hội xem xét tên tội phạm giống và khác với bản thân xã hội như thế nào. Tấm gương tiết lộ rằng kẻ sát nhân hàng loạt khác với công chúng theo nhiều cách, nhưng nó cũng tiết lộ rằng kẻ sát nhân hàng loạt rất giống với công chúng theo những cách nhất định. Nhân dạng kẻ sát nhân hàng loạt chứa đựng nhiều đặc điểm của con người được đánh giá cao như động cơ, sự dũng cảm chịu đựng, tính kiên trì và chắc chắn. Kết quả là, tôi tin rằng nhân dạng kẻ sát nhân hàng loạt làm lu mờ ranh giới giữa thiện và ác. Thêm nữa, nó gửi một thông điệp tiềm thức rằng công chúng có thể không khác biệt với những kẻ sát nhân hàng loạt.

Sự nỗ lực của xã hội để hiểu được và lý giải điều gì tạo ra kẻ sát nhân hàng loạt dẫn đến khả năng có một điều gì đó trong tình trạng của loài người – đó là, một điều gì đó từ bên trong thế giới mà chúng ta hiểu – đã tạo ra những kẻ sát nhân hàng loạt.

Nếu cái ác đến từ bên trong thế giới loài người và không nằm ngoài nó, thì khi ấy ranh giới giữa bình thường và bất thường là rất mơ hồ chứ không như những hình ảnh trắng-và-đen nổi bật mà giới truyền thông trình chiếu trên tin tức và phương tiện giải trí. Nếu cái ác được tạo ra từ một điều gì đó bên trong tình trạng của loài người thì khi ấy cái gọi là người bình thường trong xã hội – những người được xem là tốt – không miễn dịch hoàn toàn trước ảnh hưởng của nó. Nếu kẻ sát nhân hàng loạt không được sinh ra theo cách đó thì khi ấy khoảng cách giữa kẻ sát nhân và người bình thường ngắn hơn nhiều so với chúng ta nghĩ. Cái ác nảy sinh từ trong xã hội, chúng ta đều ở gần với kẻ sát nhân hàng loạt hơn chúng ta có thể tưởng tượng và chúng ta có nhiều khả năng trở thành người bất thường/ quái vật hơn chúng ta thích nghĩ. Từ một quan điểm chức năng luận, những việc kinh hoàng do kẻ sát nhân hàng loạt gây ra cho phép xã hội xem xét cả nguồn gốc và những giới hạn của những xu hướng bạo lực của nó.

Kẻ sát nhân hàng loạt làm rõ những ranh giới đạo đức.

Tôi tin rằng nhân dạng kẻ sát nhân hàng loạt đại diện cho một sự sụp đổ của ranh giới giữa con người và quái vật. Như một cấu trúc xã hội, nhân dạng kẻ sát nhân hàng loạt bao gồm một sự kết hợp hay hợp nhất của con người và quái vật. Điều này phục vụ một mục đích. Đa số mọi người trong xã hội đều có những thôi thúc nguy hiểm và những ý nghĩ bị che giấu trong tâm trí họ và người nào hành động như một con quái vật đã giúp thay cho công chúng xua đuổi những thôi thúc, ý nghĩ nguy hiểm.

Gary Gilmore, một người bị hành hình vì tội giết nhiều người đã nói: “Tâm trí con người cần những con quái vật. Những con quái vật là hiện thân cho tất cả những gì nguy hiểm và khủng khiếp trong trí tưởng tượng của con người.”

Richard Ramirez từng nói với một nhà báo rằng “Chúng ta đều là quỷ dữ” khi được hỏi liệu ông ta có phải là quỷ dữ không.

David Berkowitz từng nói với tôi rằng bên trong mọi người là “nỗi khao khát trút sự tức giận và thất vọng lên người khác…Con người có thể trở nên bạo lực trong một lúc ngắn ngủi …Mọi người đều có khả năng gây ra những chuyện kinh khủng.”

Xã hội cần những kẻ sát nhân hàng loạt vì chúng giống như những cột thu lôi cảm xúc bảo vệ con người khỏi những xu hướng bạo lực của họ. Xã hội cấu trúc nên nhân dạng kẻ sát nhân hàng loạt để đem lại cho xã hội một phương tiện thoả mãn/ lối thoát để trải nghiệm mặt đen tối xấu xa hơn của con người mà nó không thể hoặc sẽ không được quan tâm đến. Yếu tố này là một nguyên nhân quan trọng cho sự say mê của công chúng đối với những kẻ sát nhân hàng loạt. Những hành động của kẻ sát nhân hàng loạt mang lại cho xã hội một mùi vị của máu và sự điên cuồng trong một môi trường được kiểm soát và quan trọng nhất là chúng mang lại một sự thanh lọc cho những thôi thúc nguyên thuỷ của công chúng. Kẻ sát nhân hàng loạt cho phép xã hội bộc lộ, thực hiện những huyễn tưởng xấu xa nhất mà không bị tổn thương. Theo một ý nghĩa thì kẻ sát nhân hàng loạt cho phép con người trở nên điên cuồng một cách an toàn. Điều này phục vụ xã hội như thế nào? Nó mang lại một van thoát hiểm cho sự tức giận và thất vọng bị giữ chặt của công chúng khi mọi người quan sát việc chém giết do kẻ sát nhân hàng loạt gây ra. Từ quan điểm chức năng luận, những ranh giới đạo đức của xã hội được làm rõ và được củng cố khi những kẻ sát nhân hàng loạt thực hiện những thôi thúc tàn ác ghê gớm của y, trong khi phần còn lại của xã hội chỉ ngồi và quan sát sự trình diễn.

Thật kì lạ, một phần của sự thu hút và chức năng của những kẻ sát nhân hàng loạt có liên quan đến sự thấu cảm. Tôi tin rằng con người bị thúc đẩy bởi một xu hướng bẩm sinh là thấu cảm với mọi thứ xung quanh họ. Nghiên cứu của tôi cho rằng con người không chỉ làm mờ ranh giới giữa những kẻ sát nhân hàng loạt hư cấu và đời thực mà họ còn đồng nhất với cả những kẻ sát nhân hàng loạt và những con quái vật trong những mô tả của Hollywood về chúng. Công chúng âm thầm bầu cho con quái vật trong bộ phim kinh dị năm 1931 Frankenstein cũng như tiến sỹ thiên tài độc ác Hannibal Lecter trong phim Sự im lặng của bầy cừu.

Nhà tâm lý Heath Matheson cho rằng việc thấu cảm với con quái vật hay những kẻ sát nhân hàng loạt trong một bộ phim làm nó vui hơn và đáng sợ hơn khi xem. Sự thấu cảm cho phép chúng ta đồng nhất hoá với những con quái vật hay kẻ sát nhân. Một khi chúng ta biết được những nhu cầu và ham muốn của chúng thì chúng ta có thể nhận ra mục đích của chúng, bất kể nó kinh khủng ra sao.

Từ một quan điểm chức năng luận, khả năng thấu cảm với một con quái vật hay kẻ sát nhân hàng loạt làm cho nó bớt đáng sợ hơn và có thể dự đoán được hơn. Công chúng cần hiểu những thứ đáng sợ và lệch lạc để làm chúng bớt đáng sợ. Tôi cho rằng con người làm điều này để hiểu được mọi thứ xa lạ mà họ gặp và do đó làm giảm nỗi sợ của họ. Nói đơn giản, sự hiểu biết mang tính thấu cảm làm giảm nỗi sợ của điều chưa biết. Vì thế, một người càng có thể liên hệ hoặc nhân tính hoá một con quái vật hay kẻ sát nhân hàng loạt thì nó càng trở nên ít đáng sợ.

Dù thấu cảm với một con quái vật giúp chúng ta nhận ra mục đích của nó thì nó cũng phơi bày một trong những nỗi sợ cơ bản nhất của chúng ta – đó là, nỗi sợ rằng bản thân chúng ta có thể trở thành những con quái vật. Bình luận về điều này, nhà tâm lý Raymond Mor nói: “Tôi nghĩ rằng những con quái vật đáng sợ nhất là những con mà chúng ta có thể nhìn thấy một khía cạnh của tính người hiện diện. Quỷ dữ là đủ đáng sợ, nhưng ý tưởng cho rằng con người, và có lẽ bản thân chúng ta, có khả năng là quỷ dữ thì càng khủng khiếp hơn. Hiểu được khả năng trở thành một con quái vật của chúng ta tạo ra nỗi sợ hiện sinh thật sự.”

Có nhiều điều mà những người còn lại trong chúng ta có thể học về bản thân chúng ta từ kẻ sát nhân hàng loạt nếu chúng ta nhìn vượt ra ngoài hình ảnh bề ngoài của con quái vật do truyền thông mang đến. Thích hay không thì kẻ sát nhân hàng loạt là một người trong chúng ta. Từ một quan điểm chức năng luận, kẻ sát nhân hàng loạt mang lại một lối thoát an toàn cho những ý nghĩ, cảm xúc và thôi thúc đen tối nhất của chúng ta. Chúng kích thích và trêu ngươi chúng ta. Chúng cũng nhắc chúng ta rằng mặc cho mọi lỗi lầm của chúng ta thì phần còn lại của chúng ta vẫn là tốt. Tại sao chúng ta yêu thích những kẻ sát nhân hàng loạt? Chúng ta yêu chúng vì chúng ta cần chúng.

Rubi dịch

Bình Luận

comments